drezyna-wspomnienia

Maa Kolejka.Wspomnienia prof.Zbigniewa Raszewskiego dotyczce Bydgoskich Kolei Powiatowych

Maa Kolejka.Wspomnienia prof.Zbigniewa Raszewskiego dotyczce Bydgoskich Kolei Powiatowych (wspomnienia pochodz z ksiki pt. "Pamitnik gapia.Bydgoszcz, jak pamitam z lat 1930-1945")

„Maa Kolejka. Wskotorowa kolej czca nas z miejscowociami lecymi na pónoc od Bydgoszczy. Rozstaw szyn wynosi 60 cm (a wic jeszcze mniej ni w naszych tramwajach); std nazwa-Maa Kolejka-powszechnie stosowana w jzyku potocznym. Byo to oddzielne przedsibiorstwo utworzone u schyku ubiegego wieku. Prace nad budow sieci rozpoczto w 1893, pierwszy odcinek otwarto w 1895, budowa caoci trwaa jednak 14 lat. Nazwy: przed 1920 i podczas II wojny wiatowej-Bromberger Kreisbahn, w dwudziestoleciu midzywojennym-Bydgoskie Koleje Powiatowe. W 1949 wchonite przez PKP.

  Baza Maej Kolejki znajdowaa si u nas, na Okolu. Tame dworce-pasaerski i towarowy. Na dworce mona byo dojecha tramwajem. Na pónoc-prosto jak strzeli-wioda do Koronowa, gdzie pasaer ponownie uzyskiwa poczenie z normalnotorowymi liniami PKP, po przebyciu wysokowodnego, stalowego mostu na Brdzie.(Jego twórca by przypuszczalnie pod wpywem amerykaskich filmów o Dzikim Zachodzie) Linia ta rozwidlaa si po drodze dwa razy. Najpierw w Smukale. Std biego odgazienie wschodnie, przez Maksymilianowo, do stacji Kozielec. W sieci BKP by to punkt pooony najdalej na wschód, ju blisko Wisy. Drugie odgazienie znajdowao si w miejscowoci Morzewie i wiodo na zachód. To odgazienie miao w Kasprowie kolejne  rozgazienie, którego lewe rami czyo nasz kolejk z sieci Wyrzyskich Kolei Powiatowych, a prawe podprowadzao do rozwidlenia zakoczonego stacjami Wierzchucin i Wwelno. (Najdalej na pónoc wysunity by Wierzchucin.). Oprócz tych byy jeszcze pomniejsze odgazienia i bocznice, niektóre prywatne, eksploatowane wycznie w ruchu towarowym.

  Dugo linii bya niewielka, ogóem 120 km, ale poytek z Kolejki znaczny. Dziki zarysowi swej sieci, która przypominaa do o rozcapierzonych palcach, Maa Kolejka utrzymywaa czno z bardzo wielu miejscowociami, nieraz dosy oddalonymi od linii PKP. Tabor, kiedy osiedlimy w Bydgoszczy, obejmowa 2 wagony pocztowe, 22 osobowe i 300 towarowych. Cignite byo to wszystko przez 10 malekich, jak z bajki, lokomotyw. Maa Kolejka garna si do przewozu towarów, midzy innymi pomagaa zwozi buraki, do czego, prócz wagonów, miaa jeszcze 2 drezyny (cilej biorc samochody ciarowe na podwoziach kolejowych). Obywatele zamieszkali pod miastem dojedali ni do Bydgoszczy.

  Najwikszy by jednak, zdaje mi si, ruch turystyczny; gdy tylko robio si ciepo, mnóstwo bydgoszczan wyprawiao si Ma Kolejk do Opawca i Smukay, dwóch miejscowoci cudownie pooonych w gstych, sosnowych lasach nad Brd. Za 90 gr. mona byo u nas na Bielawkach kupi kombinowany bilet tramwajowo-kolejowy i dojecha za to do samego Opawca. Malekie wagoniki miay pomosty z obu koców; rozemiani pasaerowie chtnie na tych pomostach stawali wracajc z niedzielnych wycieczek. Buchajce kbami dymu parowoziki byy przedmiotem nie koczcych si artów. Póki jechay przez tereny zabudowane, przez cay czas dzwoniy. Poruszay si wolniutko, a ich zamaszysto bya mieszna. Korzystano z nich jednak bardzo chtnie. Latem zabieray take kajaki na specjalnych, wielopitrowych platformach, w gór Brdy.

  W poowie lat 30. Maa Kolejka ulega powszechnemu pdowi do nowoczesnoci i zacza si motoryzowa. Ogóem sprawia sobie do wybuchu wojny trzy wozy z silnikami spalinowymi, bardzo starannie wykonane, pomalowane w wesoe kolory, czyciutko utrzymane. Kady z nich zabiera ponad 50 pasaerów, a zdarzao si, e cign jeszcze za sob  zwyky wagon. Pierwszy motorowóz zosta wykonany w roku 1932 w warszawskiej firmie „Lilpop, Rau i Loewenstein”. Pamitam, jakim zdumieniem przej nas widok tej licznej, warczcej zabawki na torach, odstpionych ryczatem nieuleczalnej starowiecczynie. Pozostae dwa motorowozy weszy do suby w 1934. Byy dzieem tej samej firmy; byy troch uproszczone, miay po jednym silniku i jednej kabinie sterowniczej. (Pierwszy wóz by dwukierunkowy!)

  Zmierzch Maej Kolejki nastpi po drugiej wojnie wiatowej. W kocu lat szedziesitych czynne byy ju tylko niektóre odcinki dawnej sieci, na pozostaych torowiska i urzdzenia zostay zdemontowane. Ostatni pocig z Bydgoszczy odprawiono we wrzeniu 1969. miertelny cios-pisze Bogdan Pokropiski w swoim wzorowym opracowaniu-zaday Maej Kolejce autobusy. Moe. Ale nie wiem, czy to dobrze. Gdy sysz: autobusy PKS, zaraz widz siebie z on i dziemi na wiejskich przystankach w rónych okolicach kraju, jak z napiciem wpatrujemy si w nadjedajcy autobus. „Wemie, nie wemie? Nie wzi.” To si Maej Kolejce nie zdarzao. Choby nas byo nie wiem ilu, zabieraa wszystkich, cierpliwa jak stara, dobra kobieta, która zawsze pooy na stole dodatkowe nakrycie, gdy przyjdzie niespodziewany go.”

 

 Wspomnienia pochodz z ksiki prof.Zbigniewa Raszewskiego pt. "Pamitnik gapia.Bydgoszcz, jak pamitam z lat 1930-1945"). Wyd. Pomorze. Bydgoszcz 1994r.Wspomnienia zostay zamieszczone na stronie www.drezyna.com.pl dziki uprzejmej zgodzie rodziny Pana Profesora Zbigniewa Raszewskiego.